Introductie

ATEX KOI

Welkom bij ATEX KOI! Je gaat starten met de module ATEX A Basis. Deze instructiemodule kun je ten aller tijde als naslagwerk gebruiken. Als je de toets succesvol hebt afgerond, ontvang je het certificaat ATEX A Basis.

Dit document is cursusmateriaal voor Stichting ATEX. Het is een onderdeel van het modulaire programma van ATEX. Een overzicht van deze modulen treft u achterin deze opleiding.

Het voornaamste is bekend is met explosiegevaar.

Door iedereen deze cursus te laten volgen is het voor ieder die deze cursus doorloopt duidelijk wat de hoofdlijnen zijn van explosieveiligheid voor mensen die er niet dagelijks mee te maken hebben, maar wel werken in een bedrijf waar explosiegevaarlijke zones zijn.

Dit geeft als resultaat dat de bewustwording van explosieveiligheid efficiënter wordt ingezet. In het dagelijkse werk van de gebruikers zal de juiste informatie sneller beschikbaar zijn.

Algemeen

ATEX

1.1       Profiel basis A

Profiel basis A bespreekt de hoofdlijnen van ATEX om explosiegevaar te kunnen herkennen. Dit profiel bevat de beginselen van explosieveiligheid (ATEX) en brengt werknemers de vereiste kennis bij om veilig te werken binnen een explosiegevaarlijke omgeving.

Profiel basis A is bedoeld voor werknemers die niet dagelijks met explosieveiligheid (ATEX) te maken krijgen, maar wel werken in of bij een bedrijf waar explosiegevaarlijke zones zijn gedefinieerd. Bijvoorbeeld voor onderhoudsmedewerkers die af en toe een explosiegevaarlijke ruimte in moeten of bij bedrijven werken waar explosiegevaarlijke ruimtes zijn.

Waar gaat profiel basis A over?

  • Het ontstaan van explosies
  • Gevaarlijke stoffen en explosieve atmosferen
  • Wetgeving
  • Indeling in gevarenzones
  • Explosiebescherming
  • Explosieveilig materieel
  • Veilig werken met en in explosieve atmosferen

Voor dit profiel is geen vooropleiding nodig.

1.2       Het examen

Het examen is een kennisexamen. Dat wil zeggen dat het er niet om gaat wat je kan, maar om wat je weet. Je zult dus moeten leren voor dit examen. Alleen naar de cursusdag komen is niet genoeg! Je zult zelf ook aan het werk moeten.

Het examen bestaat uit 40 meerkeuzevragen. Je bent geslaagd als je 28 of meer vragen goed hebt.

Wetgeving

ATEX

2.1       Inleiding

Op het werk kunnen allerlei ongelukken gebeuren. Niet alleen het uitschieten met een schroevendraaier of een ongeluk met een heftruck. Ook explosies komen voor. En vaker dan je denkt!
De echt grote explosies komen op het journaal en in de krant, maar van de meeste hoor je nooit iets. Misschien staat er een stukje op een plaatselijke website of in het regionale weekblad. Maar verder dan de mensen in de buurt komt het nieuws niet. Toch is ook zo een “onbekende” “kleine” explosie een gevaar voor de mensen die daar aan het werk zijn of alleen maar in de buurt zijn. En uiteraard kan zo’n explosie ook schade veroorzaken.

Explosies zijn gevaarlijk omdat bij een explosie:

  • vlammen en een drukgolf ontstaan.
  • een volgende (grotere) explosie ontstoken kan worden en dan weer een en weer een, enz. (kettingreactie)
  • giftige gassen, dampen of nevels kunnen ontstaan.
  • de vlammen zuurstof gebruiken en er te weinig zuurstof overblijft voor de mensen (ademnood).

Daarom heeft de Europese Unie regels opgesteld om veilig te kunnen werken op plaatsen waar er kans op een explosie is. Elk land van de E.U. moet deze regels in zijn wetten opnemen. Daardoor gelden deze regels voor alle bedrijven in de E.U. Daardoor zouden alle werknemers in de E.U. even veilig moeten kunnen werken en kan het niet zo zijn dat een bedrijf goedkoper kan werken door minder veilig te werken dan andere bedrijven en de bedrijven die wel veilig bezig zijn voor hun werknemers en de omgeving failliet gaan.

Deze regels voor veilig werken op plaatsen waar er kans op een explosie is noemen we de ATEX-richtlijnen. De letters ATEX staan voor “Atmosphère Explosibles”. Dat is Frans voor “explosieve atmosferen” Op wat een explosieve atmosfeer is komen we terug in 3.7

Er zijn twee ATEX-richtlijnen
ATEX 137, deze gaat over het beschermen van de werknemers tegen de gevaren van explosies door werkgevers.
ATEX 95, deze gaat over de speciale eisen die gelden voor apparatuur die gebruikt wordt op plaatsen waar gevaar voor een explosie bestaat.

2.2       ATEX 137

ATEX 137 gaat over het beschermen van werknemers tegen gas- en stofexplosies. Deze richtlijn geeft aan, aan welke regels de werkgever zich minimaal moet houden bij het beschermen van de veiligheid en gezondheid van zijn werknemers. (Meer mag natuurlijk altijd.)

Voorbeelden van dit soort regels zijn:

  • De kans op een explosie moet ALTIJD in de risico-inventarisatie en evaluatie (de RI&E) staan.
  • De risico’s van explosies beoordelen.
  • Een “Explosie Veiligheid Document” (EVD) maken en bij elke verandering (andere manier van werken, nieuwe machine, verandering van een bestaande machine) bijwerken.
  • Als het nodig is en waar het nodig is schriftelijke werkinstructies (hoe moet je iets doen) en werkvergunningen laten gebruiken.

Veel van dit soort regels stonden ook al in de “oude” Arbowet. Nu is de Arbowet aangepast aan de Europese regels zodat het niet langer aparte Nederlandse regels zijn.